Chứng ho về đêm có thể khiến bé khó chịu, quấy khóc, làm gián đoạn giấc ngủ của trẻ và cả gia đình. Việc giảm ho cho bé về đêm an toàn không hề khó, cha mẹ hãy tham khảo những phương pháp trong bài viết dưới đây.
1. Vì sao trẻ thường ho nhiều về đêm?
Cơn ho của trẻ thường có xu hướng nặng vào ban đêm, gây ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ. Một số nguyên nhân chính gây ra tình trạng này:
- Tư thế nằm và tác động của trọng lực: Khi bé nằm ngửa, dịch nhầy từ mũi, xoang hoặc đờm từ đường hô hấp dưới sẽ dễ dàng chảy ngược xuống phía sau cổ họng và tích tụ lại. Sự ứ đọng này liên tục kích thích các thụ thể ho ở họng và thanh quản, gây ra những cơn ho dai dẳng, khó dứt.
- Giảm phản xạ nuốt khi ngủ: Trong trạng thái ngủ sâu, phản xạ nuốt của trẻ giảm đi đáng kể. Điều này khiến dịch tiết và đờm không được nuốt xuống hoặc tống xuất ra ngoài hiệu quả như khi trẻ thức. Dịch ứ đọng càng nhiều, kích thích ho càng tăng.
- Không khí trong phòng ngủ quá khô: Nhiều gia đình sử dụng điều hòa hoặc lò sưởi vào ban đêm, khiến không khí trong phòng trở nên khô. Không khí khô làm mất độ ẩm của niêm mạc đường hô hấp, khiến chúng dễ bị kích ứng và gây ho khan, đặc biệt vào ban đêm.
- Hạ nhiệt độ cơ thể và môi trường: Nhiệt độ cơ thể và không khí xung quanh thường giảm xuống vào ban đêm. Không khí lạnh có thể làm co thắt đường thở nhẹ và tăng tiết dịch, góp phần làm nặng thêm tình trạng ho, đặc biệt là ho do hen suyễn hoặc viêm phế quản.
- Tiếp xúc với dị nguyên trong phòng ngủ: Phòng ngủ có thể chứa các tác nhân gây dị ứng như mạt bụi, lông thú cưng, nấm mốc hoặc phấn hoa. Việc tiếp xúc kéo dài với các dị nguyên này trong suốt đêm có thể kích hoạt phản ứng dị ứng, gây viêm và ho.
2. Cách chữa ho cho bé khi ngủ an toàn, lành tính
Để giảm ho cho bé về đêm an toàn và giúp bé có giấc ngủ trọn vẹn, cha mẹ có thể áp dụng các phương pháp lành tính, tập trung vào việc làm sạch đường thở và tạo môi trường thoải mái.
Vệ sinh mũi họng kỹ lưỡng trước khi ngủ
- Nhỏ/xịt mũi bằng nước muối sinh lý 0.9%: Nhỏ 1-2 giọt nước muối sinh lý vào mỗi bên mũi của bé trước khi đi ngủ. Điều này giúp làm loãng dịch nhầy, làm sạch đường mũi, ngăn dịch chảy xuống họng gây ho.
- Hút mũi nhẹ nhàng (nếu cần): Sau khi nhỏ nước muối, dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ để hút dịch nhầy ra. Thực hiện nhẹ nhàng, không quá lạm dụng.
- Vỗ rung long đờm (cho trẻ có đờm): Với trẻ có đờm đặc, vỗ rung lồng ngực nhẹ nhàng trước khi ngủ có thể giúp đờm lỏng ra và dễ tống xuất hơn. Đặt bé nằm sấp hoặc nghiêng, khum bàn tay vỗ nhẹ lên lưng bé (tránh cột sống, xương sườn). Vỗ khoảng 5 phút.
Tạo môi trường ngủ lý tưởng
- Nâng cao đầu bé khi ngủ: Kê một chiếc khăn nhỏ dưới đệm ở phần đầu giường của bé (không kê gối trực tiếp dưới đầu trẻ sơ sinh) để tạo độ dốc nhẹ. Trọng lực sẽ giúp dịch nhầy và đờm không bị ứ đọng, chảy ngược xuống họng, giảm ho về đêm.
- Sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương mát: Đặt máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ của bé. Hơi ẩm giúp giữ ẩm niêm mạc đường hô hấp, làm loãng đờm và dịch mũi, giảm kích ứng do không khí khô. Đảm bảo vệ sinh máy tạo độ ẩm thường xuyên để tránh nấm mốc.
- Giữ nhiệt độ phòng phù hợp: Duy trì nhiệt độ phòng ngủ ổn định, khoảng 26−28∘ C. Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi thẳng vào người bé.
Các biện pháp làm dịu cổ họng, giảm ho
- Cho bé uống nước ấm/sữa ấm trước khi ngủ: Một ít nước lọc ấm, sữa mẹ hoặc sữa công thức ấm có thể giúp làm dịu cổ họng, giảm kích ứng và làm loãng đờm.
- Mật ong (cho trẻ trên 1 tuổi): Nếu bé trên 1 tuổi, có thể cho bé dùng 1/2 đến 1 thìa cà phê mật ong nguyên chất trước khi ngủ. Mật ong có tác dụng làm dịu họng và giảm ho hiệu quả.
- Massage nhẹ nhàng: Dùng một ít dầu tràm hoặc dầu khuynh diệp dành riêng cho trẻ em, thoa ra tay mẹ, massage nhẹ nhàng vùng ngực, lưng và lòng bàn chân của bé trước khi ngủ để làm ấm cơ thể và giúp bé dễ chịu.
- Siro ho thảo dược: Một số loại siro ho thảo dược có chứa các thành phần dược liệu như viễn chí, tang bạch bì, mật ong… có tác dụng hỗ trợ an dịu thần kinh, giúp giảm ho về đêm hiệu quả cho bé. Một số sản phẩm tiêu biểu như: Siro Thuốc ho Bổ phế Bảo Thanh, Siro Ong Vàng, Siro Eugica.
3. Những lưu ý khi giảm ho cho bé về đêm
Khi áp dụng cách trị ho cho bé khi ngủ và các biện pháp giảm ho cho bé về đêm, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý:
- Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc ho/cảm cúm cho trẻ: Đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 6 tuổi. Nhiều loại thuốc ho cho trẻ, thuốc cảm cúm không kê đơn có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm, che lấp triệu chứng hoặc làm tình trạng bệnh nặng hơn. Luôn tham khảo ý kiến của dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào cho bé.
- Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi: Mật ong có thể chứa bào tử Clostridium botulinum, gây ngộ độc botulism nguy hiểm cho trẻ dưới 12 tháng tuổi.
- Cẩn trọng với tinh dầu và dầu xoa: Chỉ sử dụng các loại dầu tràm, dầu khuynh diệp dành riêng cho trẻ em, thoa ra tay mẹ trước rồi xoa lên người bé. Tránh thoa trực tiếp lên mặt, mũi hoặc sử dụng các loại tinh dầu quá nồng trong không gian kín, vì có thể gây kích ứng đường hô hấp của trẻ.
- Đảm bảo môi trường ngủ trong lành: Không hút thuốc lá trong nhà hoặc gần bé. Giữ phòng ngủ sạch sẽ, thoáng mát, giảm bụi bẩn, nấm mốc. Tránh các mùi hóa chất mạnh có thể gây kích ứng.
Bé ho về đêm có thể là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng. Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khám ngay lập tức nếu bé có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây:
- Khó thở: Thở nhanh, thở dốc, co kéo lồng ngực, thở khò khè, thở rít hoặc tím tái môi/đầu ngón tay.
- Sốt cao: Đặc biệt là sốt trên 38∘C ở trẻ dưới 3 tháng tuổi, hoặc sốt cao không hạ.
- Thay đổi tình trạng chung: Lừ đừ, ngủ li bì, khó đánh thức, bỏ bú/ăn, nôn trớ nhiều, quấy khóc liên tục.
- Ho dữ dội, liên tục không dứt: Ho thành từng cơn rũ rượi, khiến bé tím tái, nôn ói.
- Ho không cải thiện: Ho về đêm kéo dài hơn 3-5 ngày mà không thuyên giảm, hoặc có xu hướng nặng hơn.
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị ho, dù chỉ là ho nhẹ.
Để áp dụng cách trị ho cho bé khi ngủ, giảm ho cho bé về đêm an toàn, cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà đúng cách. Mặc dù tình trạng này không quá nghiêm trọng nhưng vẫn cần theo dõi bé sát sao và luôn cảnh giác với các dấu hiệu nguy hiểm để can thiệp y tế kịp thời cho bé.
