Ho ngứa cổ họng ở trẻ xảy ra khi niêm mạc cổ họng bị kích thích, gây cảm giác khó chịu. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng này, tuỳ vào mỗi nguyên nhân sẽ có cách trị ho ngứa cổ họng cho bé khác nhau. Nếu triệu chứng này không quá nghiêm trọng, cha mẹ có thể điều trị tại nhà cho bé.
1. Nguyên nhân bé bị ho kèm ngứa họng
Bé bị ho kèm theo cảm giác ngứa ở cổ họng thường là dấu hiệu của sự kích ứng hoặc viêm nhiễm tại niêm mạc đường hô hấp trên. Các nguyên nhân chính gây ra tình trạng này bao gồm:
- La hét, nói to làm căng thẳng, tổn thương nhỏ ở dây thanh âm và niêm mạc họng, gây ra cảm giác ngứa và kích thích ho.
- Dị ứng đường hô hấp: Khi trẻ tiếp xúc với các dị nguyên như phấn hoa, bụi nhà, lông thú cưng, nấm mốc hoặc một số loại thực phẩm, cơ thể sẽ giải phóng histamin. Hoạt chất gây viêm và cảm giác ngứa ngáy ở niêm mạc họng, mũi, dẫn đến hắt hơi, sổ mũi và ho khan do ngứa.
- Môi trường khô và ô nhiễm: Không khí khô làm mất độ ẩm của niêm mạc họng, khiến chúng trở nên khô ráp, nhạy cảm và dễ bị kích ứng, gây ngứa và ho. Tương tự, hít phải khói thuốc lá thụ động, bụi bẩn, hóa chất cũng trực tiếp gây kích thích niêm mạc họng.
- Viêm họng cấp tính (thường do virus): Đây là nguyên nhân hàng đầu. Các loại virus gây cảm lạnh thông thường hoặc cúm tấn công niêm mạc họng, gây viêm và kích ứng các đầu dây thần kinh. Cảm giác ngứa họng thường xuất hiện sớm, kích thích bé ho khan liên tục nhằm cố gắng loại bỏ tác nhân gây ngứa.
- Hội chứng chảy dịch mũi sau: Dịch nhầy từ mũi hoặc xoang do cảm lạnh, viêm mũi, viêm xoang… chảy xuống phía sau cổ họng liên tục. Dịch này, dù là trong hay đặc, sẽ kích thích niêm mạc họng, gây cảm giác ngứa và thúc đẩy phản xạ ho để tống xuất dịch. Tình trạng này thường nặng hơn khi bé nằm.
- Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Axit dịch vị từ dạ dày trào ngược lên thực quản và họng có thể gây tổn thương và kích ứng mãn tính niêm mạc. Điều này dẫn đến cảm giác ngứa họng, ho khan dai dẳng, đặc biệt vào buổi sáng hoặc sau khi ăn no.
2. Cách trị ho ngứa cổ họng cho bé
Để làm dịu cơn ho và cảm giác ngứa cổ họng cho bé, cha mẹ có thể áp dụng các phương pháp điều trị an toàn tại nhà, tập trung vào việc làm sạch, làm dịu và giảm kích ứng vùng họng.
2.1 Trị ho ngứa cổ họng cho bé bằng Nước muối (súc họng hoặc nhỏ mũi)
Nước muối sinh lý 0.9% hoạt động như một dung dịch làm sạch nhẹ nhàng, giúp loại bỏ các tác nhân gây kích ứng như bụi bẩn, phấn hoa, hoặc dịch nhầy bám dính trên niêm mạc họng và mũi. Đồng thời, nó còn giúp làm dịu vùng niêm mạc đang bị viêm hoặc khô rát, giảm cảm giác ngứa ngáy khó chịu.
Cách dùng:
- Với trẻ biết súc họng: Sử dụng nước muối sinh lý. Hướng dẫn bé súc miệng và súc họng sâu khoảng 30 giây mỗi lần, thực hiện 2-3 lần/ngày, đặc biệt sau khi ngủ dậy và trước khi đi ngủ.
- Với trẻ nhỏ hơn: Nhỏ 1-2 giọt nước muối sinh lý 0.9% vào mỗi bên mũi của bé trước khi bú/ăn và trước khi ngủ. Thao tác này giúp làm loãng dịch mũi, ngăn chặn dịch chảy xuống họng gây ngứa và kích thích ho. Nếu cần, có thể dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng để hút dịch nhầy ra ngoài một cách nhẹ nhàng.
2.2 Nước ấm giúp giảm ho ngứa cổ họng
Nước ấm có tác dụng làm ẩm trực tiếp niêm mạc đường hô hấp, giúp làm dịu cảm giác khô rát và ngứa họng. Hơi ấm còn giúp làm loãng dịch đờm và dịch mũi đặc, tạo điều kiện thuận lợi để cơ thể tống xuất chúng ra ngoài, từ đó giảm ho.
Cha mẹ cho bé uống từng ngụm nhỏ nước lọc ấm, sữa ấm hoặc nước trái cây pha loãng ấm thường xuyên trong ngày. Việc duy trì đủ nước giúp toàn bộ niêm mạc luôn ẩm.
2.3 Xông hơi tinh dầu giúp trị ho ngứa cổ họng
Xông hơi bằng tinh dầu như tinh dầu tràm, khuynh diệp có thể giúp làm thông thoáng đường hô hấp, giảm nghẹt mũi và làm dịu cơn ho.
- Cách làm: Nhỏ 1-2 giọt tinh dầu tràm hoặc khuynh diệp vào bát nước nóng, hoặc dùng máy xông tinh dầu chuyên dụng.
- Cách dùng: Đặt bát nước nóng ở khoảng cách an toàn (tránh xa tầm tay trẻ nhỏ), hoặc sử dụng máy xông hơi trong phòng bé. Đảm bảo phòng thông thoáng và không xông quá lâu (5-10 phút).
Lưu ý: Chỉ sử dụng tinh dầu dành riêng cho trẻ em và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 3 tuổi. Tránh thoa tinh dầu trực tiếp lên da bé.
2.4 Trà thảo mộc làm dịu cổ họng
Một số loại thảo mộc như: cam thảo, cỏ xạ hương, hoa cúc, gừng, bạc hà… có chứa các hợp chất tự nhiên giúp kháng viêm, làm dịu niêm mạc, giảm kích ứng cổ họng, giảm cảm giác ngứa và tần suất ho.
Cách dùng:
- Trà hoa cúc: Pha một túi trà hoa cúc hoặc 1 thìa cà phê hoa cúc khô với 200ml nước nóng, hãm khoảng 5-10 phút. Để nguội bớt đến nhiệt độ ấm vừa phải.
- Trà gừng pha loãng: Với trẻ lớn, thái vài lát gừng mỏng, đập dập, cho vào cốc nước ấm và hãm khoảng 5 phút.
Có thể thêm một chút mật ong (cho trẻ trên 1 tuổi) để tăng vị ngọt và khả năng làm dịu. Cho bé uống từng ngụm nhỏ khi còn ấm.
2.5 Trị ho ngứa cổ họng cho bé bằng Tỏi
Tỏi chứa allicin, một hợp chất có đặc tính kháng khuẩn và kháng virus tự nhiên. Khi được hấp thụ, allicin có thể giúp chống lại các tác nhân gây viêm nhiễm ở họng, từ đó gián tiếp làm giảm ho và ngứa họng.
Cách dùng: Giã nát 1-2 tép tỏi, trộn với một thìa cà phê mật ong (cho trẻ trên 1 tuổi) và một chút nước ấm. Cho bé uống từng thìa nhỏ. Hoặc có thể cho vài lát tỏi đã nướng mềm vào bát cháo nóng của bé để bé dễ ăn hơn và tận dụng hơi ấm của tỏi.
2.6 Trị ho ngứa cổ họng cho bé bằng Mật ong
Mật ong có đặc tính kháng khuẩn, chống viêm và tạo một lớp màng bảo vệ tự nhiên trên niêm mạc họng. Lớp màng này giúp làm dịu trực tiếp các đầu dây thần kinh bị kích ứng, giảm cảm giác ngứa và tần suất ho.
Cách dùng: Cho bé dùng 1/2 đến 1 thìa cà phê mật ong nguyên chất trực tiếp hoặc pha với một ít nước ấm. Nên cho bé dùng trước khi đi ngủ để làm dịu cơn ho đêm và giúp bé ngủ ngon hơn.
Lưu ý: Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi do nguy cơ ngộ độc botulism.
2.7 Trị ho ngứa cổ họng cho bé bằng Gừng
Gừng chứa gingerols và shogaols, mang lại tính ấm và khả năng kháng viêm. Gừng giúp làm ấm cổ họng, giảm kích ứng, và hỗ trợ làm loãng đờm, từ đó làm dịu cảm giác ngứa và giảm ho.
Cách dùng: Thái vài lát gừng mỏng, đập dập nhẹ, cho vào cốc nước ấm và hãm khoảng 5 phút. Để nguội bớt đến nhiệt độ phù hợp rồi thêm chút mật ong (cho trẻ trên 1 tuổi) hoặc đường phèn. Cho bé uống từng ngụm nhỏ khi còn ấm.
2.8 Siro ho thảo dược
Các loại siro ho cho bé thường được bào chế từ chiết xuất của các loại thảo dược như bạc hà, cam thảo, tỳ bà diệp, cát cánh, viễn chí, tang bạch bì, mật ong… Các thành phần này có tác dụng làm dịu niêm mạc họng, giảm kích ứng, hỗ trợ làm loãng đờm và giảm ho.
Một số sản phẩm tiêu biểu: Siro Thuốc ho Bổ phế Bảo Thanh, Siro Bổ phế Bối Mẫu, Siro Ong Vàng, Siro ho Haspan, Siro Dr.Sutsit.
Lưu ý: Luôn tham khảo ý kiến dược sĩ về liều lượng phù hợp với tình trạng cụ thể của bé. Không tự ý dùng thuốc vượt quá liều lượng khuyến cáo.
Cách trị ho ngứa cổ họng cho bé khá đơn giản, dễ làm, giúp làm dịu họng, giảm ho, giảm ngứa cổ họng nhanh. Ngoài ra, cha mẹ cần chủ động áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà để cơ thể bé hồi phục nhanh hơn. Khi bé có những biểu hiện bất thường, cha mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế khám và điều trị sớm.
