Quất (tắc) ngâm mật ong là một bài thuốc dân gian nổi tiếng để hỗ trợ làm dịu cổ họng và giảm các cơn ho nhẹ. Sự kết hợp giữa vị chua thanh của quất và vị ngọt dịu của mật ong không chỉ dễ uống mà còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Tuy nhiên, để quất ngâm mật ong phát huy hiệu quả tốt, bạn cần ngâm và bảo quản đúng cách.

Hướng dẫn cách làm quất (tắc) ngâm mật ong trị ho

1. Tại sao quất ngâm mật ong có tác dụng trị ho?

Quất ngâm mật ong có tác dụng làm dịu cổ họng và hỗ trợ giảm tình trạng ho nhờ tận dụng các cơ chế tác động riêng biệt của từng thành phần và lợi ích khi chúng phối hợp với nhau. 

1.1 Cơ chế tác động hỗ trợ giảm ho của quất

Theo y học cổ truyền (Đông y)

  • Tính vị & quy kinh: Quất (tắc) có vị chua ngọt, tính mát, vào các kinh Phế, Can, Vị.
  • Công năng:
  • Thanh nhiệt, sinh tân dịch: Giúp làm mát cơ thể, giảm nóng trong, bớt khô rát cổ họng.
  • Hóa đàm, chỉ khái: Giúp long đờm, làm thông đường thở, giảm tần suất ho.
  • Lợi yết hầu: Giúp làm dịu vùng họng đang sưng đau, kích ứng.

 Theo dược lý hiện đại

  • Vitamin C: Trong quất có chứa một lượng lớn vitamin C, có lợi trong việc tăng sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể chống lại vi khuẩn, virus gây viêm họng, cảm lạnh.
  • Tinh dầu (limonene, myrcene): Tạo ra hương thơm đặc trưng của quất, tác dụng làm dịu cảm giác khó chịu, hỗ trợ thông thoáng đường hô hấp nhẹ.
  • Axit hữu cơ (axit citric): Giúp làm sạch và ẩm niêm mạc họng, giảm bám dính đờm đặc.
  • Chất chống oxy hóa: Hỗ trợ giảm viêm nhẹ ở niêm mạc họng và phế quản.

1.2 Cơ chế tác động hỗ trợ giảm ho của mật ong

Theo y học cổ truyền (Đông y)

  • Tính vị & quy kinh: Mật ong có vị ngọt, tính bình, quy vào kinh Tỳ, Phế, Vị và Đại trường. 
  • Công dụng chính của mật ong bao gồm thanh nhiệt, giảm đau, giảm ho, an thần và bổ dưỡng tỳ vị. 

Theo dược lý hiện đại

  • Độ dính và độ nhớt cao: Điều này tạo thành lớp màng bao phủ và bảo vệ niêm mạc họng đang bị kích ứng. Lớp màng này giúp làm dịu các thụ thể gây ho và giảm cảm giác ngứa rát, khó chịu ở cổ họng, hỗ trợ giảm tần suất và cường độ các cơn ho
  • Hợp chất phenolic và flavonoid: Chúng đều có khả năng chống oxy hóa. Mặc dù không phải là kháng sinh, mật ong có khả năng ức chế sự phát triển của một số vi khuẩn nhờ vào độ pH thấp và hàm lượng đường cao. Tác dụng này giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng thứ phát, gián tiếp hỗ trợ quá trình hồi phục.

Quất ngâm mật ong là sự kết hợp hữu ích, giúp vừa giảm triệu chứng ho, ngứa rát họng khó chịu, vừa hỗ trợ cơ thể nhanh hồi phục.

Tham khảo: 10 cách trị ho bằng mật ong

2. Cách làm quất ngâm mật ong trị ho

Cách làm quất ngâm mật ong trị ho

Nguyên liệu:

  • 1kg quất tươi
  • 500ml mật ong nguyên chất
  • Một chút muối hạt

Dụng cụ: Lọ thủy tinh có nắp đậy kín (đã được tiệt trùng)

Cách làm:

  • Sơ chế quất: Chọn những quả quất chín vàng, tươi, không bị dập nát. Rửa sạch quất dưới vòi nước, ngâm với nước muối loãng khoảng 15-20 phút để loại bỏ bụi bẩn và hóa chất. Vớt ra, để ráo nước hoàn toàn.
  • Cắt quất: Bổ đôi hoặc thái lát quất, loại bỏ hạt để tránh bị đắng.
  • Ngâm: Cho quất đã sơ chế vào lọ thủy tinh. Một lớp quất là một lớp mật ong và muối để đảm bảo mật ong ngập kín phần quất.

Bảo quản: Đậy kín nắp và để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp. Sau khoảng 3-5 ngày là có thể dùng được. Bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh để đảm bảo an toàn và giữ được chất lượng tốt nhất trong thời gian dài.

Cách sử dụng:

  • Mỗi lần dùng, lấy 1-2 thìa cà phê hỗn hợp quất ngâm mật ong, pha với nước ấm để uống.
  • Uống 2-3 lần mỗi ngày.

3. Tắc ngâm mật ong để được bao lâu?

quất ngâm mật ong trị ho

Thời gian sử dụng của quất ngâm mật ong phụ thuộc vào cách bảo quản:

  • Bảo quản ở nhiệt độ phòng: Sản phẩm có thể sử dụng tốt trong khoảng 2 tuần nếu để ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp, nhiệt độ phòng lý tưởng khoảng 30oC. Do nhiệt độ cao, hỗn hợp có thể bắt đầu lên men và dễ bị hỏng hơn.
  • Bảo quản trong tủ lạnh: Sau khi ngâm ở nhiệt độ phòng từ 3-5 ngày, bạn có thể chuyển lọ quất ngâm mật ong vào ngăn mát tủ lạnh để bảo quản lâu dài. Với cách này, sản phẩm có thể để được 6 tháng mà vẫn giữ được chất lượng tốt.

Tại sao nên bảo quản trong tủ lạnh?

  • Kéo dài thời gian sử dụng: Nhiệt độ thấp trong tủ lạnh làm chậm quá trình lên men tự nhiên, giúp món ngâm giữ được hương vị tươi ngon và chất lượng trong thời gian dài hơn, có thể lên đến 6 tháng hoặc hơn.
  • Ngăn chặn nấm mốc: Môi trường ẩm và ấm là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn và nấm mốc phát triển. Tủ lạnh sẽ ức chế sự sinh sôi của chúng, đặc biệt là sau khi lọ đã được mở nắp và sử dụng.
  • Giữ trọn dưỡng chất: Nhiệt độ cao có thể làm biến đổi một số vitamin và enzyme có trong mật ong và quất. Bảo quản lạnh sẽ giúp giữ lại tối đa các dưỡng chất này.

Lưu ý khi bảo quản

  • Để nguội trước khi cho vào tủ lạnh: Sau khi ngâm, hãy để lọ quất ở nhiệt độ phòng 3-5 ngày cho quất ngấm mật ong, sau đó mới cho vào tủ lạnh.
  • Hũ thủy tinh phải tiệt trùng và khô ráo: Đây là yếu tố quyết định để tránh nấm mốc ngay từ đầu.
  • Đảm bảo mật ong ngập quất: Luôn dùng thìa sạch để lấy và đảm bảo lớp mật ong luôn phủ kín bề mặt quất để ngăn chặn không khí và vi khuẩn.

Dấu hiệu nhận biết sản phẩm hỏng

  • Có mùi lạ (chua, cay, hôi).
  • Bề mặt nổi váng, mốc.
  • Quất bị mềm nhũn bất thường hoặc đổi màu.

Nếu phát hiện những dấu hiệu này, bạn nên bỏ đi để tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

4. Lưu ý khi dùng quất ngâm mật ong trị ho

Để đảm bảo an toàn và phát huy hiệu quả tối đa, bạn cần lưu ý một số vấn đề sau:

  • Tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi: Đây là lưu ý quan trọng nhất. Mật ong có thể chứa bào tử của vi khuẩn Clostridium botulinum gây ngộ độc botulism nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện.
  • Thận trọng với người có bệnh lý dạ dày: Quất có tính axit cao. Người bị viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc có dạ dày nhạy cảm nên dùng sau bữa ăn và không nên dùng quá nhiều để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh.
  • Người mắc bệnh tiểu đường: Mật ong là đường tự nhiên. Người bệnh tiểu đường cần tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng sử dụng để tránh ảnh hưởng đến đường huyết.
  • Vấn đề vệ sinh: Đảm bảo quất được rửa sạch kỹ và lọ ngâm đã được tiệt trùng để tránh vi khuẩn và nấm mốc phát triển.

Quất ngâm mật ong là một phương pháp tự nhiên, an toàn và hiệu quả để hỗ trợ giảm ho nhẹ nhờ sự kết hợp giữa khả năng làm dịu họng của mật ong và tác dụng tăng cường miễn dịch của quất. Tuy nhiên, đây chỉ là một bài thuốc dân gian giúp giảm triệu chứng, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Vì vậy khi dùng, người bệnh cần quan sát sự tiến triển của bệnh. Nếu tình trạng ho không thuyên giảm hoặc có những dấu hiệu bất thường thì cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị phù hợp.