Trong Đông y, gừng được sử dụng phổ biến trong các bài thuốc điều trị ho thông thường. Gừng mang tính ấm, vị cay, giúp xoa dịu nhanh cơn ho, làm ấm cổ họng, cải thiện tình trạng viêm, sưng đường hô hấp. Cách trị ho bằng gừng tại nhà khá đơn giản, nguyên liệu dễ tìm, lành tính.
1. Tại sao gừng có tác dụng chữa ho?
Gừng là một loại gia vị quen thuộc nhưng cũng là một dược liệu quý trong y học cổ truyền. Dược liệu này được sử dụng rộng rãi để hỗ trợ điều trị các vấn đề về đường hô hấp, đặc biệt là ho nhờ thành phần nổi bật có trong gừng.
- Tính ấm và kháng viêm: Gừng chứa các hợp chất hoạt tính sinh học chính như gingerols và shogaols. Các chất này mang lại cho gừng vị cay và tính ấm đặc trưng, giúp làm ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ họng và đường hô hấp. Đồng thời, chúng có khả năng chống viêm mạnh mẽ, giúp giảm sưng tấy và kích ứng ở niêm mạc họng, phế quản, từ đó làm dịu các cơn ho do viêm.
- Kháng khuẩn và kháng virus: Gingerols và shogaols có khả năng kháng khuẩn và kháng virus, ức chế sự phát triển của một số mầm bệnh gây nhiễm trùng đường hô hấp, góp phần làm giảm nguyên nhân gây ho.
- Làm dịu kích ứng và giảm co thắt: Hương thơm và vị cay ấm của gừng có tác dụng làm dịu niêm mạc họng đang bị kích ứng, giảm cảm giác ngứa rát, khó chịu. Ngoài ra, gừng còn có thể giúp thư giãn cơ trơn đường hô hấp, giảm nhẹ tình trạng co thắt, hỗ trợ giảm ho.
2. Cách trị ho bằng gừng
2.1. Trị ho bằng Trà gừng mật ong
Đây là công thức phổ biến nhất, dễ làm và hiệu quả cho nhiều loại ho. Cách thực hiện như sau:
Thành phần:
- Gừng tươi: 5-7 lát mỏng (khoảng 15-20g)
- Mật ong nguyên chất: 1-2 thìa cà phê
- Nước nóng: 200ml
Cách làm:
- Gừng tươi cạo vỏ, rửa sạch, thái lát mỏng hoặc đập dập.
- Cho gừng vào cốc, đổ nước nóng, hãm khoảng 5-10 phút.
- Để nguội bớt (khoảng 40−50∘C) rồi thêm mật ong vào khuấy đều.
Cách dùng: Uống khi còn ấm, 2-3 lần/ngày.
Lưu ý: Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.
2.2. Trị ho bằng ngậm hoặc nhai Gừng tươi
Bài thuốc này giúp tinh chất gừng tác động nhanh chóng lên vùng họng.
- Thành phần: 1 lát gừng tươi (khoảng 2-3g)
- Cách làm: Gừng tươi cạo vỏ, rửa sạch, thái một lát mỏng.
- Cách dùng: Ngậm trực tiếp lát gừng trong miệng, để gừng tiết ra tinh chất từ từ làm ấm và dịu họng. Hoặc nhai kỹ và nuốt từ từ. Dùng vài lần trong ngày khi cảm thấy ho.
Lưu ý: Có thể gây cay nóng với người nhạy cảm.
2.3. Trị ho bằng Gừng chưng đường phèn
Bài thuốc này giúp làm dịu họng, giảm ho, đặc biệt phù hợp cho trẻ lớn (trên 1 tuổi) và người lớn.
Thành phần:
- Gừng tươi: 15-20g
- Đường phèn: 20-30g
Cách làm:
- Gừng tươi cạo vỏ, rửa sạch, thái lát mỏng hoặc đập dập.
- Cho gừng và đường phèn vào một chén nhỏ hoặc bát sứ.
- Hấp cách thủy khoảng 20-30 phút cho đến khi đường phèn tan hết và gừng tiết ra nước.
Cách dùng: Chắt lấy nước cốt để uống khi còn ấm. Có thể ăn cả phần gừng. Dùng 2-3 lần/ngày.
2.4. Trị ho bằng Gừng kết hợp với chanh
Chanh bổ sung vitamin C và giúp tăng cường tác dụng làm dịu, kháng khuẩn.
Thành phần:
- Gừng tươi: 5-7 lát
- Nước cốt chanh tươi: 1 thìa cà phê
- Mật ong nguyên chất: 1 thìa cà phê (tùy chọn)
- Nước ấm: 200ml
Cách làm:
- Gừng thái lát, cho vào cốc, đổ nước ấm vào và hãm khoảng 5 phút.
- Để nguội bớt, thêm nước cốt chanh và mật ong vào khuấy đều.
Cách dùng: Uống khi còn ấm, 2-3 lần/ngày.
Lưu ý: Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.
2.5. Trị ho bằng Gừng và muối
Muối có tác dụng sát khuẩn nhẹ, giúp làm sạch và làm dịu vùng họng. Cách làm như sau:
Thành phần:
- Gừng tươi: 1 lát nhỏ
- Muối tinh: một nhúm nhỏ (khoảng 1/4 thìa cà phê)
Cách làm: Gừng tươi cạo vỏ, rửa sạch, đập dập. Trộn gừng với muối.
Cách dùng: Ngậm hỗn hợp gừng và muối trong miệng, để tinh chất từ từ tan ra và nuốt từ từ. Dùng 2-3 lần/ngày.
Lưu ý: Không nuốt quá nhiều muối.
2.6. Trị ho bằng Gừng và củ cải
Bài thuốc này tăng cường khả năng tiêu đờm, đặc biệt tốt cho ho có đờm.
Thành phần:
- Gừng tươi: 20g
- Củ cải trắng: 100g
- Nước sạch: 300ml
Cách làm:
- Gừng cạo vỏ, thái lát. Củ cải gọt vỏ, thái miếng.
- Cho gừng và củ cải vào nồi, đổ nước, đun sôi nhỏ lửa khoảng 15-20 phút.
Cách dùng: Chắt lấy nước cốt để uống khi còn ấm. Dùng 2-3 lần/ngày.
2.7. Trị ho bằng Gừng và lê
Lê có tính mát, nhuận phế, kết hợp với gừng giúp cân bằng, phù hợp cho ho khan hoặc ho có đờm do nóng trong.
Thành phần:
- Gừng tươi: 10g
- Lê tươi: 1 quả (khoảng 200g)
- Đường phèn: 20g
Cách làm:
- Gừng cạo vỏ, thái lát. Lê gọt vỏ, bỏ lõi, thái hạt lựu.
- Cho gừng, lê và đường phèn vào bát.
- Hấp cách thủy khoảng 30-45 phút cho đến khi lê mềm.
Cách dùng: Ăn cả phần lê, gừng và uống nước cốt khi còn ấm. Dùng 1-2 lần/ngày.
2.8. Trị ho bằng cách Tắm hoặc xông hơi từ gừng
Phương pháp này giúp làm ấm cơ thể từ bên ngoài, làm thông thoáng đường thở và giảm ho.
Thành phần: Gừng tươi: 50-100g (1-2 củ), nước sạch.
Thực hiện: Gừng rửa sạch, đập dập hoặc thái lát. Cho gừng vào nồi nước, đun sôi khoảng 10-15 phút.
Cách dùng:
- Tắm: Pha nước gừng đã đun với nước ấm vừa đủ để tắm cho người lớn hoặc trẻ lớn.
- Xông hơi: Đặt nồi nước gừng nóng trên mặt phẳng, trùm khăn kín đầu và nồi, hít thở sâu hơi nước bốc lên trong khoảng 10-15 phút.
Lưu ý: Giữ khoảng cách an toàn khi xông để tránh bỏng. Không xông cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 3 tuổi.
3. Những lưu ý an toàn khi dùng gừng để trị ho tại nhà
Mặc dù gừng là dược liệu tự nhiên, lành tính nhưng khi sử dụng gừng để trị ho, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn để đảm bảo hiệu quả và tránh tác dụng phụ không mong muốn.
- Người có thể trạng nóng trong cần thận trọng khi sử dụng. Gừng có tính ấm mạnh, người bệnh nóng trong sẽ dễ bị ợ nóng, khó chịu dạ dày khi sử dụng.
- Phương pháp này chỉ phù hợp với tình trạng bệnh nhẹ.
- Hiệu quả của thuốc tùy thuộc vào cơ địa của người bệnh. Đây là thảo dược nên sẽ có tác dụng chậm, người bệnh cần kiên trì sử dụng trong thời gian dài.
- Sử dụng đúng liều lượng và tần suất đã khuyến cáo, không lạm dụng.
- Không sử dụng các bài thuốc từ gừng cho các bệnh nhân mắc các bệnh sỏi mật, viêm loét dạ dày, viêm loét tá tràng, cao huyết áp, tiểu đường, có bệnh lý về tim mạch.
- Phụ nữ mang thai, cho con bú cần tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng.
- Chống chỉ định sử dụng gừng khi đang dùng thuốc Aspirin, coumarin.
Gừng là một dược liệu lành tính, có nhiều công dụng hữu ích trong việc cải thiện các vấn đề về sức khỏe hô hấp. Để các bài thuốc trị ho từ gừng đạt hiệu quả tốt, người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh. Khi tình trạng ho không được cải thiện hoặc xuất hiện những triệu chứng bất thường, bạn nên đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị sớm.
