Từ xa xưa, tỏi không chỉ được sử dụng như một loại gia vị mà còn là vị thuốc thường dùng trong các bài thuốc dân gian hỗ trợ các vấn đề hô hấp. Những bài thuốc này có khả năng kháng khuẩn, kháng viêm, hỗ trợ làm dịu cổ họng và giảm ho. Tuy nhiên, để bài thuốc đạt hiệu quả tốt, người bệnh cần hiểu rõ về liều lượng và đối tượng sử dụng.
1. Vì sao tỏi có tác dụng chữa ho?
Tỏi (Allium sativum) là một loại thực vật lâu năm được biết đến với mùi hăng nồng đặc trưng, có nhiều công dụng trong y học cổ truyền và y học hiện đại. Tỏi hỗ trợ làm dịu cơn ho nhờ các đặc tính dược lý nổi bật, đặc biệt là hoạt chất Allicin:
- Khi tỏi được băm nhỏ, nghiền nát hoặc nhai, một hợp chất không mùi gọi là Alliin sẽ phản ứng với enzyme Alliinase để tạo ra Allicin. Đây là hoạt chất chính mang lại khả năng kháng khuẩn, kháng virus và kháng nấm. Từ đó gián tiếp giúp hỗ trợ giảm triệu chứng ho, nhất là ho do nhiễm khuẩn đường hô hấp.
- Theo Đông y, tỏi có vị cay, tính ấm, giúp làm ấm đường hô hấp, từ đó làm giảm các triệu chứng ho do cảm lạnh, viêm họng gây ra.
- Tỏi chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa và kháng viêm, giúp làm giảm tình trạng sưng tấy và kích ứng ở niêm mạc họng, phế quản. Bên cạnh đó, tỏi còn có khả năng kích thích hoạt động của các tế bào miễn dịch, tăng cường sức đề kháng tổng thể để cơ thể nhanh chóng phục hồi.
Nhờ sự kết hợp của các đặc tính này, tỏi giúp hỗ trợ làm dịu các loại ho nhẹ như ho khan, ho do cảm lạnh hoặc viêm họng thông thường.
2. Cách dùng tỏi trị ho tại nhà
2.1. Trị ho bằng Tỏi nướng
Đây là phương pháp đơn giản nhất, giúp làm giảm vị hăng nồng của tỏi mà vẫn giữ được các hoạt chất có lợi. Phù hợp cho người lớn và trẻ lớn.
- Thành phần: 1-2 tép tỏi tươi.
- Cách làm: Bóc vỏ tỏi, cho lên vỉ nướng hoặc chảo nóng nướng đến khi tỏi dậy mùi thơm và hơi xém cạnh.
- Cách dùng: Ăn trực tiếp khi tỏi còn ấm. Dùng 1-2 lần/ngày.
2.2. Trị ho bằng Tỏi ngâm mật ong
Tỏi ngâm mật ong giúp kháng khuẩn, làm dịu họng, bổ phế. Đây là bài thuốc phổ biến để hỗ trợ ho khan, ho có đờm nhẹ, viêm họng.
Thành phần: 1 củ tỏi (khoảng 50g), 100-150ml mật ong nguyên chất.
Cách làm:
- Tỏi bóc vỏ, thái lát mỏng hoặc đập dập.
- Cho tỏi vào lọ thủy tinh sạch, khô ráo.
- Đổ mật ong ngập kín tỏi.
- Đậy kín nắp lọ và để nơi thoáng mát khoảng 3-5 ngày là có thể dùng.
Cách dùng: Lấy 1-2 thìa cà phê nước cốt tỏi mật ong để uống trực tiếp hoặc pha với một chút nước ấm. Dùng 2-3 lần/ngày.
2.3. Trị ho bằng Tỏi hấp đường phèn
Bài thuốc này phù hợp để hỗ trợ giảm ho do cảm lạnh, ho có đờm và có thể dùng cho trẻ nhỏ.
Thành phần: 3-4 tép tỏi, 1-2 thìa cà phê đường phèn.
Cách làm:
- Tỏi bóc vỏ, đập dập.
- Cho tỏi và đường phèn vào một chén sứ hoặc bát thủy tinh chịu nhiệt.
- Hấp cách thủy khoảng 15-20 phút cho đến khi đường phèn tan hết và tỏi tiết ra nước cốt.
Cách dùng: Chắt lấy nước cốt để uống khi còn ấm. Dùng 2-3 lần/ngày.
2.4. Tỏi ngâm rượu Trị ho
Đây là phương pháp bảo quản tỏi để dùng lâu dài, hỗ trợ tăng cường sức đề kháng và làm ấm cơ thể. Phù hợp cho người lớn.
Thành phần: 100g tỏi, 500ml rượu trắng (nồng độ khoảng 40 độ).
Cách làm:
- Tỏi bóc vỏ, rửa sạch, để thật ráo nước.
- Cho tỏi vào hũ thủy tinh, đổ rượu vào ngâm.
- Đậy kín nắp và để nơi thoáng mát trong khoảng 1 tháng là có thể dùng được.
Cách dùng: Uống 10-15ml mỗi ngày (khoảng 1-2 thìa cà phê), có thể pha loãng với nước ấm.
Lưu ý: Chỉ dùng cho người lớn, không lạm dụng, và không dùng cho người đang điều trị bằng các loại thuốc chống đông máu.
2.5. Trị ho bằng Giấm tỏi
Giấm tỏi là một bài thuốc dân gian hữu hiệu để hỗ trợ ho có đờm và tăng cường hệ miễn dịch.
Thành phần: 1 củ tỏi, 100ml giấm gạo.
Cách làm:
- Tỏi bóc vỏ, thái lát mỏng hoặc đập dập.
- Cho tỏi vào lọ thủy tinh, đổ giấm gạo vào ngâm trong khoảng 1-2 tuần.
Cách dùng: Dùng 1-2 thìa cà phê giấm tỏi pha với nước ấm để uống. Hoặc thêm vào các món ăn.
Lưu ý: Không dùng khi bụng đói.
3. Những lưu ý khi dùng tỏi để trị ho
Trong Đông y, tỏi được xếp vào nhóm cay – ấm nên khi sử dụng, người bệnh cần hiểu rõ thể trạng của mình, tình trạng bệnh để sử dụng tỏi phù hợp, hiệu quả. Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả của tỏi. Người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau:
- Người có cơ địa nóng trong, nhiệt miệng, táo bón cần hạn chế dùng tỏi.
- Dùng tỏi quá liều hoặc lúc bụng đói có thể gây nóng rát dạ dày, ợ nóng, tiêu chảy và hôi miệng. Nên dùng tỏi sau bữa ăn hoặc với lượng vừa phải.
- Bệnh nhân huyết áp thấp, viêm loét dạ dày, huyết áp thấp cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
- Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi không dùng tỏi sống vì dễ kích ứng dạ dày
Các bài thuốc hỗ trợ giảm ho bằng tỏi đơn giản tại nhà là một phương pháp dân gian quen thuộc, mang lại nhiều lợi ích trong việc kháng khuẩn, kháng viêm, làm ấm cơ thể và hỗ trợ giảm ho. Tuy nhiên, nó chỉ có tác dụng hỗ trợ giảm triệu chứng, không thể thay thế thuốc điều trị. Vì vậy, khi sử dụng các bài thuốc nhưng tình trạng ho không cải thiện, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị theo phác đồ phù hợp.
