Trong các phương pháp giảm ho hiện nay, kẹo ngậm ho là lựa chọn tiện dụng, an toàn và phổ biến được nhiều người tin dùng. Để tình trạng ho sớm được cải thiện, người bệnh cần lựa chọn đúng loại viên ngậm ho phù hợp với thể trạng và tình hình bệnh.
1. Kẹo ngậm ho có công dụng gì?
Kẹo ngậm ho là một dạng bào chế được thiết kế tan từ từ trong miệng, giúp các thành phần hoạt chất tiếp xúc trực tiếp và kéo dài thời gian tác động với niêm mạc họng – nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp trong các cơn ho. Kẹo ngậm ho giúp làm dịu cổ họng, giảm ho, làm loãng đờm, bổ phế, dưỡng họng hiệu quả.
- Làm dịu cổ họng: khi ngậm, kẹo sẽ tạo ra một lớp màng bảo vệ, giúp giảm cảm giác khô rát, ngứa họng.
- Giảm ho: một số thành phần trong kẹo ngậm ho có tác dụng giảm co thắt khí phế quản, từ đó giảm tần suất và cường độ các cơn ho.
- Làm loãng đờm, long đờm: một số thành phần có thể có tác dụng làm loãng đờm, giúp việc khạc đờm dễ dàng hơn.
- Bổ phế, dưỡng họng: bên cạnh tác dụng tại chỗ, một số loại kẹo ngậm ho Đông dược còn giúp bổ phế, dưỡng họng, ngừa ho tái phát.
2. Phân loại kẹo ngậm ho
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại viên ngậm ho khác nhau, dựa vào thành phần, công dụng, đối tượng sử dụng…, kẹo ngậm ho có thể được phân loại theo thành phần và công dụng như sau:
2.1 Theo thành phần
- Kẹo ngậm ho tân dược: Chứa các hoạt chất tân dược như amylmetacresol, flurbiprofen, hexylresorcinol, benzocaine,…. Loại này có tác dụng nhanh, tuy nhiên, không phù hợp để sử dụng thường xuyên, lâu dài do nguy cơ gây ra một số tác dụng phụ.
- Kẹo ngậm ho thảo dược, đông dược: Sử dụng các bài thuốc cổ truyền hoặc chiết xuất từ nhiều loại thảo dược như: xuyên bối mẫu, tỳ bà diệp, cát cánh, bạc hà, cam thảo, gừng… Đây là loại kẹo ngậm ho đang được đông đảo người tiêu dùng ưa chuộng nhờ có tác dụng tốt và lành tính, an toàn, có thể sử dụng thường xuyên.
2.2 Theo công dụng
- Kẹo ngậm chỉ có tác dụng tại chỗ: đa số sản phẩm kẹo ngậm ho trên thị trường chỉ giúp dịu họng, giảm kích ứng tại chỗ nhờ cảm giác the mát của tinh dầu (ví dụ như: tinh dầu bạc hà…). Loại này thường chỉ mang lại cảm giác dễ chịu khi ngậm, không có tác dụng giảm ho lâu dài.
- Kẹo ngậm có tác dụng điều trị toàn diện: một số loại kẹo ngậm ho có tác dụng điều trị – không chỉ giúp xoa dịu những khó chịu tại họng, mà còn giảm ho, long đờm, bổ phế, dưỡng họng toàn diện. Người bệnh nên tìm hiểu và ưu tiên lựa chọn loại sản phẩm này.
3. Hướng dẫn chọn kẹo ngậm ho phù hợp
Để chọn được loại kẹo ngậm ho phù hợp, việc phân biệt các nhóm thành phần là bước quan trọng đầu tiên. Hãy đọc bảng thành phần trước khi quyết định.
3.1 Nhóm kháng khuẩn
Viên ngâm có hoạt chất: Amylmetacresol và Hexylresorcinol
Cơ chế và tác dụng: Đây là các chất sát khuẩn nhẹ. Chúng có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế các vi khuẩn gây nhiễm trùng đường hô hấp trên ở khoang miệng và vòm họng.
Phù hợp với các triệu chứng
- Ho kèm theo đau rát họng do viêm họng giai đoạn đầu.
- Họng có dấu hiệu sưng đỏ, nhiễm trùng nhẹ.
Lưu ý: tác dụng không mong muốn hiếm gặp, có thể gặp một số triệu chứng khó chịu như đau rát lưỡi.
3.2 Nhóm Giảm đau, Kháng viêm
Viên ngâm có hoạt chất: Flurbiprofen
Cơ chế và tác dụng: Đây là một thuốc kháng viêm không steroid (NSAID). Khi ngậm, thuốc thấm trực tiếp vào mô họng để ức chế các chất gây viêm, giúp giảm sưng và giảm đau họng nhanh và mạnh.
Phù hợp với các triệu chứng: Viêm họng, đau nhức họng.
Lưu ý nguy hiểm: Nếu lạm dụng NSAID hoặc dùng kéo dài, thuốc có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và gây viêm loét. Không dùng cho người có tiền sử loét dạ dày tá tràng và trẻ nhỏ dưới 12 tuổi. Khoảng cách giữa các viên ngậm phải từ 3 – 6 tiếng và không dùng quá 3 ngày.
3.3 Nhóm Tinh dầu bạc hà/Menthol
Công dụng: Tạo cảm giác mát lạnh, làm tê nhẹ niêm mạc họng đang bị sưng tấy, giúp thông mũi, giảm cảm giác ngứa ngáy cổ họng tức thì.
Phù hợp với các triệu chứng:
- Phù hợp ho nhẹ, ho kích ứng do thay đổi thời tiết.
- Người có cảm giác ngứa ngáy bứt rứt ở cổ họng, đau rát họng nhẹ kèm theo nghẹt mũi, sổ mũi của cảm cúm.
- Không mạnh cho ho đờm, ho dai dẳng kéo dài.
Lưu ý: Tránh lạm dụng bạc hà vì dễ gây khô niêm mạc, khiến cơn ho nặng hơn.
3.4 Nhóm Thảo dược
Phân nhóm Trị ho (Viên ngậm chứa các thành phần dược liệu Xuyên bối mẫu, Tỳ bà diệp, Khổ hạnh nhân)
- Công dụng: Có tác dụng trấn tĩnh trung khu hô hấp, làm giãn phế quản và giảm các cơn co thắt cơ trơn phế quản.
- Triệu chứng phù hợp: Ho dai dẳng, ho kéo dài thành cơn gây tức ngực, phế quản bị co thắt do kích ứng.
Phân nhóm Tiêu đờm (Viên ngậm chứa các thành phần dược liệu Cát cánh, Bán hạ, Viễn chí)
- Công dụng: Đây là bộ 3 dược liệu chứa hoạt chất Saponin có tác dụng long đờm. Chúng làm kích thích tăng tiết dịch, làm loãng các cục đờm đặc quánh dính ở phế quản để cơ thể dễ dàng tống ra ngoài.
- Triệu chứng phù hợp: Ho có đờm, đờm đặc vướng chặt ở cổ họng, giọng bị khàn đục do đờm bám vào dây thanh quản.
Phân nhóm Bổ phế, tăng cường sức khỏe (Viên ngậm chứa các thành phần dược liệu Ngũ vị tử, Ô mai, Mật ong, Sa sâm, Phục linh)
- Công dụng: Làm dịu niêm mạc họng, bổ phế, sinh tân dịch (tạo độ ẩm cho họng) và nâng cao sức đề kháng của đường hô hấp.
- Triệu chứng phù hợp: Họng khô, rát buốt, nuốt đau; ho lâu ngày làm phổi yếu, hụt hơi.
Lưu ý: Trẻ nhỏ dưới 3 tuổi chưa có phản xạ nhai nuốt hoàn chỉnh nên cần cân nhắc trước khi dùng kẹo ngậm ho. Dù thành phần thảo dược an toàn nhưng có thể khiến trẻ bị hóc.
4. Những trường hợp nào nên sử dụng kẹo ngậm ho?
Ưu điểm vượt trội của kẹo ngậm ho so với các dạng thuốc khác như siro, viên uống… là phát huy tác dụng tại chỗ nhanh chóng, giúp giảm nhanh các triệu chứng khó chịu tại họng. Vì vậy, kẹo ngậm ho được khuyên dùng trong các trường hợp:
- Đối với các trường hợp ngứa họng, khô họng, khản tiếng hoặc ho thông thường (như ho do kích ứng, ho khan, ho có đờm nhẹ…): kẹo ngậm ho có thể sử dụng với mục đích điều trị chính.
- Đối với các bệnh lý hô hấp nghiêm trọng hơn (như viêm phổi, viêm phế quản..): kẹo ngậm ho được sử dụng kết hợp cùng với các thuốc đặc hiệu để hỗ trợ điều trị, tăng cường hiệu quả cải thiện các triệu chứng ho, đờm, ngứa rát họng.
5. Những lưu ý khi sử dụng kẹo ngậm ho để đạt hiệu quả tốt
Để đảm bảo hiệu quả khi sử dụng kẹo ngậm ho, cần lưu ý một số điểm sau:
- Nên ngậm từ từ, hạn chế nhai: Kẹo cần tan từ từ trong miệng để hoạt chất có thời gian tiếp xúc với niêm mạc họng, phát huy tác dụng tại chỗ.
- Tuân thủ liều lượng: Cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng để dùng đúng, đủ liều lượng, giúp kẹo ngậm ho phát huy tối đa tác dụng.
- Thận trọng với trẻ em: Đối với trẻ nhỏ dưới 3 tuổi, phụ huynh cần cân nhắc và giám sát chặt chẽ nếu cho con sử dụng kẹo ngậm ho để tránh bị hóc, nghẹn.
- Người mắc tiểu đường hoặc cần kiêng đường: Nên lưu ý lựa chọn loại kẹo ngậm ho sử dụng đường ăn kiêng chuyên dụng, không gây ảnh hưởng đến đường huyết.
Kẹo ngậm ho là giải pháp hỗ trợ giảm ho tiện lợi, nhanh chóng và an toàn trong nhiều trường hợp. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả, người dùng cần lựa chọn sản phẩm uy tín, sử dụng đúng cách và kết hợp với chế độ chăm sóc sức khỏe hợp lý.
