Ho gió thường xuất hiện khi đường hô hấp gặp các tác nhân kích ứng từ môi trường. Tuy không phải là một bệnh lý nghiêm trọng, nhưng ho gió gây ra nhiều phiền toái, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Người bệnh hoàn toàn có thể tự điều trị tại nhà và chủ động phòng ngừa ho gió bằng những phương pháp đơn giản.
1. Ho gió là gì?
Ho gió là một phản xạ tự nhiên của cơ thể trước những tác động từ môi trường bên ngoài, thường là sự thay đổi đột ngột của thời tiết (trời trở lạnh, có gió lùa) hoặc khi tiếp xúc với các tác nhân kích thích (bụi bẩn, khói thuốc lá). Đây là kiểu ho không có đờm, gây cảm giác khô rát hoặc ngứa cổ họng. Ho gió thường xuất hiện thoáng qua và có xu hướng thuyên giảm khi tránh được các tác nhân gây ra.
2. Nguyên nhân gây ra ho gió
Ho gió chủ yếu do sự nhạy cảm của đường hô hấp trước các yếu tố môi trường và một số tình trạng sức khỏe nhất định như: nhiễm lạnh, nhiệt độ thay đổi đột ngột; tiếp xúc với các tác nhân kích ứng.
Nhiễm lạnh, nhiệt độ thay đổi đột ngột
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi cơ thể tiếp xúc đột ngột với không khí lạnh, gió lùa, hoặc thay đổi nhiệt độ, niêm mạc đường hô hấp trên dễ bị kích thích, gây co thắt và dẫn đến ho.
Tiếp xúc với các tác nhân gây kích ứng
- Bụi bẩn, khói: Hít phải các hạt bụi mịn, khói, đặc biệt là khói thuốc lá, xe cộ có thể làm tổn thương và kích ứng niêm mạc đường thở, gây phản xạ ho.
- Hóa chất, mùi hương mạnh: Các chất hóa học trong không khí như: thuốc xịt phòng, nước hoa nồng, hóa chất tẩy rửa cũng có thể là tác nhân kích thích.
- Phấn hoa, lông vật nuôi: Đối với người có cơ địa dị ứng, việc hít phải các dị nguyên này cũng dễ gây ho gió.
- Niêm mạc họng, đường hô hấp khô: Thời tiết hanh khô, uống không đủ nước, hoặc làm việc trong môi trường điều hòa kéo dài có thể khiến niêm mạc họng bị khô, dễ bị kích ứng và gây ho.
- Viêm xoang, viêm mũi dị ứng: Dịch tiết từ mũi xoang chảy xuống thành sau họng (hội chứng chảy dịch mũi sau) có thể gây kích thích, dẫn đến ho khan, đặc biệt là ho gió vào buổi sáng hoặc khi nằm.
3. Phương pháp điều trị ho gió
Ho gió thường không quá nghiêm trọng và có thể được kiểm soát hiệu quả bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, nếu ho kéo dài, nặng hơn hoặc kèm theo các triệu chứng đáng lo ngại khác, người bệnh nên đi khám bác sĩ.
Người bệnh có thể sử dụng các biện pháp điều trị và giảm nhẹ ho gió tại nhà đơn giản như: giữ ấm cơ thể và vùng họng; tránh các tác nhân gây kích ứng hoặc sử dụng các phương pháp làm dịu họng tự nhiên.
Giữ ấm cơ thể và vùng họng
- Mặc đủ ấm, đặc biệt khi trời trở lạnh hoặc khi ra ngoài.
- Quàng khăn ấm hoặc giữ ấm cổ họng bằng cách uống nước ấm.
- Tránh để gió lùa trực tiếp vào người, đặc biệt là vào ban đêm.
- Bổ sung đủ nước: Uống nhiều nước ấm (nước lọc, trà thảo mộc, nước chanh mật ong ấm) giúp làm dịu cổ họng, giữ ẩm niêm mạc và giảm kích ứng.
Sử dụng các biện pháp làm dịu họng tự nhiên
- Mật ong: Có tính kháng khuẩn và làm dịu, có thể pha với nước ấm hoặc ngậm trực tiếp.
- Gừng: Pha trà gừng ấm hoặc ngậm lát gừng tươi giúp làm ấm họng, giảm ho.
- Chanh: Kết hợp chanh với mật ong và nước ấm giúp bổ sung vitamin C đồng thời làm dịu họng.
- Nghệ: Pha bột nghệ với sữa ấm hoặc mật ong cũng có tác dụng chống viêm, giảm ho.
- Súc miệng bằng nước muối sinh lý: Giúp làm sạch khoang miệng và họng, loại bỏ vi khuẩn, virus, giảm viêm và làm dịu niêm mạc.
- Xông hơi: Xông hơi nước ấm (có thể thêm tinh dầu tràm, bạc hà) giúp làm ẩm đường hô hấp, làm dịu cổ họng và giảm nghẹt mũi.
- Siro ho và viên ngậm ho thảo dược: Đây là giải pháp an toàn, tiện lợi được nhiều người lựa chọn. Các loại siro và viên ngậm ho thường chứa các chiết xuất dược liệu, tinh dầu… giúp dịu họng, giảm ngứa rát họng, giảm ho an toàn.
Tránh các tác nhân gây kích ứng
- Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bụi, các hóa chất có mùi nồng.
- Nếu bị dị ứng, cần tránh xa các dị nguyên như phấn hoa, lông vật nuôi.
- Nghỉ ngơi đầy đủ: Giúp cơ thể phục hồi và tăng cường sức đề kháng.
Nếu ho gió kéo dài hơn 2-3 tuần, trở nên nặng hơn, hoặc đi kèm các triệu chứng như: sốt cao, khó thở, đau ngực, khạc đờm có màu lạ, sụt cân không rõ nguyên nhân, bạn cần đi khám bác sĩ ngay lập tức để được chẩn đoán chính xác và có phương pháp điều trị phù hợp.
4. Cách phòng ngừa ho gió
Để phòng ngừa ho gió, người bệnh nên tập trung bảo vệ đường hô hấp khỏi các yếu tố kích thích từ môi trường và tăng cường khả năng thích nghi của cơ thể bằng các biện pháp đơn giản tại nhà. Một số cách phòng ngừa ho gió hiệu quả như: giữ ấm cơ thể và đường hô hấp, duy trì độ ẩm thích hợp cho đường thở, tăng cường sức đề kháng và khả năng thích nghi của hô hấp, vệ sinh đường hô hấp thường xuyên.
Giữ ấm cơ thể và đường hô hấp
- Mặc đủ ấm khi thời tiết thay đổi, đặc biệt là vào mùa lạnh hoặc khi có gió.
- Sử dụng khăn quàng cổ, áo khoác để che chắn vùng cổ, ngực, hạn chế để gió lạnh tiếp xúc trực tiếp.
- Hạn chế tắm nước lạnh hoặc dầm mưa.
Duy trì độ ẩm thích hợp cho đường thở
- Uống đủ nước ấm thường xuyên: Giúp niêm mạc họng luôn ẩm mượt, giảm khô rát và nhạy cảm với kích thích.
- Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng: Đặc biệt vào mùa hanh khô hoặc khi sử dụng điều hòa, lò sưởi, để tránh không khí quá khô gây kích ứng.
Tăng cường sức đề kháng và khả năng thích nghi của hô hấp
- Chế độ dinh dưỡng cân bằng: Bổ sung đầy đủ vitamin (đặc biệt là C, A, E) và khoáng chất (kẽm) từ rau xanh, trái cây, thịt, cá để củng cố hệ miễn dịch.
- Tập thể dục đều đặn: Cải thiện chức năng hô hấp và sức khỏe tổng thể.
- Tập hít thở sâu và các bài tập tăng cường dung tích phổi: Giúp tăng cường khả năng thích nghi của phế quản với sự thay đổi của môi trường.
- Ngủ đủ giấc: Đảm bảo thời gian nghỉ ngơi cần thiết để cơ thể phục hồi và nâng cao sức đề kháng.
Hạn chế tiếp xúc và loại bỏ tác nhân kích thích
- Tránh xa khói thuốc lá (chủ động và thụ động): Khói thuốc lá gây tổn thương nghiêm trọng niêm mạc đường hô hấp, làm tăng nhạy cảm với các tác nhân gây ho.
- Hạn chế môi trường ô nhiễm: Đeo khẩu trang khi làm việc hoặc sinh hoạt trong môi trường nhiều khói bụi, hóa chất.
- Tránh nói to hoặc nói liên tục trong môi trường lạnh: Có thể gây căng thẳng dây thanh quản và khô họng, dễ dẫn đến ho.
- Vệ sinh nhà cửa định kỳ: Giảm bụi bẩn, nấm mốc – các yếu tố có thể gây kích ứng đường hô hấp.
Vệ sinh đường hô hấp trên thường xuyên
- Súc miệng và họng bằng nước muối sinh lý ấm mỗi sáng và tối để làm sạch, sát khuẩn.
- Rửa mũi bằng nước muối sinh lý nếu có tiền sử viêm mũi, viêm xoang để giảm dịch chảy xuống họng gây kích thích.
Ho gió tuy chỉ là một phản xạ tự nhiên của cơ thể trước các tác nhân gây kích ứng từ môi trường. Nhưng nếu tình trạng này kéo dài cũng sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống. Vì vậy hãy chủ động bảo vệ hệ hô hấp và duy trì lối sống lành mạnh để những cơn ho không còn là nỗi lo của bạn.
