Trong kho tàng y học cổ truyền có rất nhiều bài thuốc trị ho tại nhà. Trong đó lá bạc hà là một loại thảo mộc quen thuộc, có khả năng hỗ trợ giảm ho và làm dịu cổ họng tốt. Các hoạt chất tự nhiên trong bạc hà mang lại cảm giác sảng khoái, giúp thông thoáng đường hô hấp.
1. Vì sao lá bạc hà có tác dụng chữa ho?
Lá bạc hà (Mentha piperita) là một loại cây thân thảo có mùi thơm đặc trưng, được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực, mỹ phẩm và y học cổ truyền. Lá bạc hà hỗ trợ làm dịu cơn ho nhờ hoạt chất Menthol và khả năng làm thông thoáng đường hô hấp.
- Menthol là hợp chất chính tạo nên cảm giác the mát đặc trưng của bạc hà. Khi tiếp xúc với niêm mạc họng, menthol tạo ra cảm giác tê nhẹ, giúp làm dịu các thụ thể ho và giảm cảm giác ngứa rát, khó chịu, hỗ trợ giảm tần suất và cường độ các cơn ho.
- Menthol giúp tạo cảm giác dễ thở và hỗ trợ thông đường hô hấp trên, giảm nghẹt mũi, khò khè. Đồng thời, hít hơi nước ấm khi xông bạc hà giúp làm ẩm đường thở và hỗ trợ long đờm.
- Theo Đông y, bạc hà có vị cay, tính mát. Tuy nhiên, khi pha với nước nóng hoặc dùng trong các bài thuốc ấm, nó vẫn có thể giúp làm ấm cơ thể nhẹ nhàng, hỗ trợ giải cảm và làm dịu các triệu chứng liên quan đến ho do cảm lạnh.
Lá bạc hà phù hợp để hỗ trợ làm dịu các loại ho nhẹ như ho khan, ho do cảm lạnh hoặc viêm họng thông thường.
2. Cách dùng lá bạc hà trị ho tại nhà
2.1. Trị ho bằng Trà bạc hà nóng
Trà bạc hà nóng là cách dùng đơn giản nhất nhưng hiệu quả cao. Bài thuốc này tận dụng tinh chất từ lá bạc hà, giúp làm dịu cổ họng, thông thoáng đường thở và làm ấm cơ thể nhẹ nhàng. Đây là lựa chọn tốt cho các trường hợp ho do kích ứng nhẹ, hoặc ho do cảm lạnh.
Thành phần: 10-15 lá bạc hà tươi (hoặc 1 thìa cà phê lá bạc hà khô).
Cách làm:
- Lá bạc hà rửa sạch dưới vòi nước chảy, ngâm nước muối loãng khoảng 5 phút rồi vớt ra để ráo.
- Vò nhẹ lá bạc hà để tinh dầu dễ tiết ra.
- Cho lá bạc hà vào cốc, đổ khoảng 200-300ml nước sôi vào hãm trong 5-10 phút.
Cách dùng: Uống khi còn ấm. Có thể thêm một chút mật ong (cho người lớn và trẻ trên 1 tuổi) hoặc đường phèn để dễ uống hơn. Dùng 2-3 lần/ngày.
Lưu ý: Uống khi còn ấm để phát huy tác dụng làm ấm và làm dịu.
2.2. Trị ho bằng Bạc hà kết hợp gừng và mật ong
Gừng làm ấm, mật ong kháng khuẩn và làm dịu. Sự kết hợp này tăng cường tính ấm, kháng viêm và làm dịu cổ họng, rất phù hợp để hỗ trợ tình trạng ho do cảm lạnh, ho gió, ho có đờm trắng loãng kèm theo sổ mũi, nghẹt mũi.
Thành phần:
- Lá bạc hà tươi: 10-15 lá
- Gừng tươi: 1 củ nhỏ (khoảng 10g), thái lát hoặc đập dập
- Mật ong nguyên chất: 1-2 thìa cà phê (cho người lớn và trẻ trên 1 tuổi)
- Nước lọc: 300ml
Cách làm:
- Lá bạc hà rửa sạch, vò nhẹ. Gừng rửa sạch, thái lát hoặc đập dập.
- Cho bạc hà và gừng vào nồi với nước, đun sôi nhỏ lửa khoảng 10-15 phút.
- Để nguội bớt đến nhiệt độ ấm vừa phải, sau đó chắt lấy nước.
- Thêm mật ong vào khuấy đều.
- Cách dùng: Uống khi còn ấm, 2-3 lần/ngày.
2.3. Trị ho bằng Bạc hà ngậm trực tiếp hoặc nhai
Phương pháp này giúp tinh chất bạc hà tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc họng, mang lại cảm giác the mát, làm dịu và giảm kích ứng nhanh chóng. Phù hợp cho ho khan, ho do ngứa họng, hoặc ho do kích ứng.
Thành phần: 1-2 lá bạc hà tươi.
Cách làm:
- Lá bạc hà rửa sạch, để ráo.
- Ngậm trực tiếp lá bạc hà trong miệng, nhai nhẹ nhàng để tinh dầu tiết ra từ từ, sau đó nuốt nước cốt.
Cách dùng: Ngậm hoặc nhai 1-2 lần/ngày khi cảm thấy cổ họng ngứa rát hoặc có dấu hiệu ho.
Lưu ý: Vị bạc hà khá the, có thể không phù hợp với tất cả mọi người, đặc biệt là trẻ nhỏ.
2.4. Trị ho bằng Xông hơi bằng tinh dầu bạc hà (hoặc lá bạc hà tươi)
Xông hơi giúp tinh dầu bạc hà đi trực tiếp vào đường hô hấp, làm thông thoáng mũi họng, giảm nghẹt mũi và làm loãng đờm. Đây là phương pháp hiệu quả để hỗ trợ ho kèm nghẹt mũi, hoặc ho do cảm lạnh.
Thành phần: 10-15 lá bạc hà tươi (hoặc 3-5 giọt tinh dầu bạc hà nguyên chất).
Cách làm:
- Cho lá bạc hà tươi đã rửa sạch và vò nhẹ (hoặc tinh dầu bạc hà) vào bát nước nóng lớn.
- Trùm khăn kín đầu và hít hơi nước bốc lên (giữ khoảng cách an toàn để tránh bỏng hơi nước).
Cách dùng: Xông khoảng 10-15 phút, 1-2 lần/ngày.
3. Những lưu ý khi dùng bạc hà trị ho
Trong bạc hà có chứa Menthol nên khi sử dụng, người bệnh cần lưu ý:
- Không dùng lá bạc hà cho trẻ dưới 2 tuổi. Hoạt chất Menthol trong bạc hà, đặc biệt là trong tinh dầu bạc hà, có thể gây co thắt thanh quản, khó thở hoặc ngừng thở ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi khi hít phải hoặc thoa gần vùng mũi/miệng.
- Người có thể trạng tỳ vị hư hàn (dễ lạnh bụng, tiêu chảy) hoặc ho do nhiễm lạnh. Dùng quá nhiều lá bạc hà (>4 lần/ ngày) có thể gây đầy bụng, khó tiêu, ợ nóng ở một số người nhạy cảm, đặc biệt khi dùng lúc đói.
- Tuân thủ liều lượng khuyến nghị. Không lạm dụng, dùng quá nhiều có thể gây khô niêm mạc, tăng huyết áp, bồn chồn, chóng mặt, rối loạn tiêu hoá.
- Chống chỉ định với bệnh nhân mắc trào ngược dạ dày thực quản, người có tiền sử sỏi mật.
Lá bạc hà là bài thuốc dân gian hỗ trợ giảm triệu chứng ho nhẹ, không thay thế thuốc điều trị chính cho các bệnh lý hô hấp. Nếu ho không giảm sau 3-5 ngày hoặc có dấu hiệu nặng (sốt cao kéo dài, khó thở, đờm có màu lạ, đau ngực), cần ngưng dùng và đi khám tại các cơ sở y tế.
